chào mừng 20/11

Thày học cũ

      Nguyễn Thị Mai

                 

    (Kính tặng những người thày đã dạy chúng tôi ở Trường cấp 2 Trường Sơn – Mai Sưu thời sơ tán.)

Vòng tay làm thước com pa

Vung đường phấn trắng mở ra địa cầu

Lớp trò đi khắp năm châu

Riêng thày đứng lại bến dâu quê làng

Nghiệp đời như chở đò ngang

Nổi chìm con sóng, mênh mang bến bờ

Lặng thầm làm một tứ thơ

Buồn vui khuất nấp giấc mơ cánh buồm

Tôi như giọt nước xa nguồn

Òa vào biển cả vui buồn thế nhân

Mải đời cơm áo phù vân

Quên người nối nhịp bước chân cầu kiều

Ngày đi bóng nắng xế chiều

Mới lần về sợi dây diều tuổi trăng

Trước thày mái tóc sương giăng

Tôi thành bụi phấn vung văng nhạt mờ

Ước chi về thuở học trò

Để tôi xuống lại con đò bến dâu

Để thương yêu lại lần đầu

Mái trường, thày bạn… tình sâu, nghĩa dày

Ơn người gieo hạt ươm cây

Tôi là ai, vẫn trò thày năm xưa.

         

  Nguyễn Thị Mai

thơ Trần Dần

                               Chân dung nhà thơ Trần Dần do Nguyễn Sáng vẽ in trên NHÂN VĂN số 1

Tình yêu
                               Trần Dần

Em ơi
      anh không ngủ được
            bốn đêm rồi !
Nhớ em
      đường phố Sinh Từ
            đen cả mũi
                  mùi than
                        mùi bụi
Nhớ gian nhà
      bây giờ
            lùi lũi
                  một mình em
Em ạ
Tình yêu không phẳng lặng bao giờ
Nó đè sóng
      đè mưa
            nổi bão…
Tình yêu
      không phải chuyện
            đưa cho nhau
                  ngày một bó hoa
Nó là chuyện
      những đêm ròng
            không ngủ
tóc tai bù
      như những rặng cây to
nó vật vã
      những đêm trời động gió
Tình yêu
      không phải là
            kề vai mơ
            sầu mộng dưới trăng mòn
mà phải sống
      phải cởi trần
            mưa nắng
phải mồ hôi
      chảy đẫm
            tận buồng gan.
Tình yêu không phải
      chuyện ngàn năm
            kề sát má
mà bỗng dưng –
      một quả tim chung
phải bổ nó
      làm
      đôi
người một nửa
      người
      ôm một nửa…
Tình yêu
      không phải là
            những chiếc toa đen
                  con tàu cuộc sống
tuỳ chuyến đi
      mà cắt bỏ
            hoặc nối thêm
Mà tự nó là
      Một ĐẦU TẦU HOẢ
có nghìn toa
      buổi – sáng
            buổi – không đèn
Triệu mã lực
      con tàu điên
            tàu dại
nó đâm bừa
      gãy cẳng
            ngày đêm
nó hú chết
      thời gian
            khoảng cách
nó rú lên
      trên trái đất
            chưa người
chưa xã hội
      chưa luân thường
            ước lệ…
Tình yêu không phải
      chuyện bạ sao yêu
            cũng được
nó lạ lùng
      như giữa một trời sao
            triệu triệu ánh
Chỉ có anh
      đã khản tiếng
            kêu gào
mới gọi được
      vì – sao – em
            hay khóc
Và có em
      đi mãi đến mê
            người
mới dừng lại
      ôm mình anh
            buồn tủi
vì – sao – anh
      rốc lửa
            xém bên trời…
Tình yêu
      không phải
            có hoặc không
                  cũng được !
mà nó như là
      những vần thơ
những bắp thịt
      những đường gân
            tổ quốc
*****
Em ơi
      em lại khóc
            em à ?
Gian nhà vắng
      con chó nằm nó rú…
Anh mới đấm lên trời
      dăm quả đấm
bao giờ anh
      ngồi
         chết
            một gian buồng
bốn bức tường
      nó giữ chịt người
                 anh
để giáo dục anh về nhiều chuyện
và chuyện yêu
      -  là câu chuyện chúng mình…
Em đọc kỹ
      trang thơ này nhé
Em đếm xem
      bao chữ
            bao vần
cũng tựa bao đêm
      em ngắm trời sao
em đã thấy
      một vì sao
            ngất ngưởng
vì – sao – anh
      nó chuyển bốn bên trời
đuôi nó cháy – đúng là
      vì sao dữ
Anh cho phép
      em khóc nhiều
            khóc nữa
Em ơi
      tình yêu em
            không có tuổi bao giờ
mươi thế kỷ
      vì sao
         anh
            vẫn cháy…

tac pham moi nhat

ĐỂ SỐNG...

  Truyện ngắn của Hồng Giang

Cơn bão Sơn Tinh chưa tràn đến đây. Con bé đang ở chân núi Ba Vì. Ngọn núi có tên thánh, đang được người ta gọi tên cơn bão. Một cơn bão chỉ trước bão San Zi khốc liệt bên Hoa Kỳ vài ngày. Người ta nói, sắp tới có thể mưa kéo dài. Có khi cả vùng còn bị ngập lụt nữa. Mà mưa gió ở xứ này đồng nghĩa với việc đi lại khó khăn, vật giá leo thang và giá cả đắt đỏ. Nhưng lúc này, nó chẳng còn bụng dạ nào quan tâm đến chuyện đó. Ngay dù cả đất có sụt dưới chân, cây có đổ ngay trước mặt nó cũng không còn đầu óc đâu để ý đến. Nó vừa gặp một việc bất ngờ mà nó đinh ninh không bao giờ xảy ra.

chuyện nhỏ như con thỏ

CHUYỆN NHỎ

 NHƯ…

CON THỎ

                       VĂN TẢN

Cái tháng con cẩu này toàn những chuyện bực, đau hết “cửa” mình. 
Hết nằm sõng xoài  ở Đại Lải ngâm thơ, chờ cơm, gặp các vị tai to mặt lớn, các “nhân” quan trọng, vô bổ lại về những cuộc rượu bất đắc dĩ. Anh nghĩ trên đời này không có cái khổ nào giống cái khổ phải rượu với những tên lạ hoắc. Mình không biết nó là ai. Nó cũng chẳng biết mình là thằng nào. Rượu tưng tưng, không trêu ghẹo thằng nào vẫn có thằng cố tình đùa dai. Lại đùa những cái đối với những thằng đầu đất bằng thìn thịn chả có nghĩa mả mẹ gì, nhưng với mình lại đau! Nhưng vì sự sống còn của văn học nước nhà vẫn phải ráng phấn đấu, “Phối kết hợp” với những đứa chẳng ra gì, ( Cái từ “Phối kết hợp” không biết thằng bỏ mẹ nào nghĩ ra đầu tiên, thế mà hay. Cứ lằng nhằng như chó dính nhâu í nhở). Đặng góp phần nhỏ bé trong cơn nguy khốn của văn chương đang tới kì xuống dốc. Định giữ kín trong lòng, không thốt ra bất cứ lúc nào, với bất cứ “thằng con” nào. Gọi là sống để dạ, chết mang đi. Nhưng cái tâm hồn ống bơ lăn lóc quá nhiều, cố, không chịu nổi đành phải thốt ra. Thôi thì cũng là cách xả bớt xì troét một tí cho nó nhẹ đường tiêu hóa, mát mẻ phần trong, phần ngoài..

về biển Đồ Sơn

VỀ CÙNG BIỂN ĐỒ SƠN.

                         Từ trái sang  ông Doãn (Nhóm hoa sóng) . Trà My , Ô Lâm , Lê Hà , Cù thị Loan (Thi đàn thứ bảy)

                 Vào một chiều giữa thu, bãi biển đã thưa người, gió hanh hao thổi, sóng chẳng ồn ào. Nơi bãi Một của khu du lịch Đồ Sơn, có cuộc chơi thơ nho nhỏ. Trên thảm cỏ xanh dưới tán thông, gần hai chục người quây quần bên nhau, hồ hởi thân tình. Họ cao giọng đọc cho nhau nghe những vần thơ tâm huyết ấp ủ trong lòng.

tho ngyen thi mai

CÓ MỘT CHỢ ĐÊM CỦA NỮ NHI CỬU VẠN

                        (Bình bài thơ Chợ đêm Long Biên của nhà thơ Nguyễn Thị Mai)

Chợ đêm Long Biên

Buôn đêm để bán sáng ngày
Một vùng không ngủ kề ngay phố phường.
Ngợp trời rau quả muôn phương
Về đây từ khắp nẻo đường bán mua.

Chợ đêm dù bão dù mưa
Vẫn đông người vợ, vẫn thưa người chồng
Chuyển khuân, bốc dỡ, gánh gồng
Nón che kín mặt kiếm đồng sinh nhai

Nữ nhi cửu vạn đêm dài
Vác khiêng hùng hục, sụn vai vẹo người
Giữ lành quả ngọt,  rau tươi
Chị tay đen đúa, em cười nhọ nhem

Mồ hôi, sương muối ố hoen
Buốt lưng cửu vạn đã quen với nghề
Đồng công năm bảy sẻ chia
Nẻo cơm quán trọ, nẻo về nuôi con

Chợ trăng đêm khuyết đêm tròn
Khiêng sương, vác gió cũng mòn hai vai
Bữa ngon, hiểu được mấy ai?
Chỉ cây cầu biết,
                thở dài với sông

                                       Nguyễn Thị Mai
Lời Bình:

      Bài thơ Chợ đêm Long Biên của nhà thơ Nguyễn Thị Mai được giải nhì (không có giải nhất) trong cuộc thi thơ lục bát với chủ đề "Ngàn năm thương nhớ" do 6 báo đồng tổ chức năm 2010, trong đó có báo Văn nghệ, nhân dịp kỷ niện đại lễ Ngàn năm Thăng Long - Hà Nội

       Buôn đêm để bán sáng ngày/Một vùng không ngủ kề ngay phố phường. Với cách lập ngôn: mua đêm, bán ngày nghe có vẻ lạ. Chinh sự lạ ấy mà ngay từ cặp câu mở này đã đưa ta tới một phiên chợ bằng những hoạt động của những người mua đi bán lại, những nữ nhi “cửu vạn”khuân vác diễn ra sôi động quần quật thâu đêm suốt sáng. Tất cả làm nên một không gian riêng - "một vùng không ngủ", "vùng không ngủ" có lẽ chỉ có trong khái niệm không gian văn học mà nhà thơ sáng tạo nên

       Có thể nói, ở bất cứ phiên chợ nào, thì số đông người tới chợ vẫn là phụ nữ, nhưng nữ ở Chợ đêm Long Biên chắc có điều gì khác lạ, nên nhà thơ không gọi vậy, mà: Chợ đêm dù bão dù mưa/Vẫn đông  người vợ vẫn thưa ngươi chồng. Nếu thiếu cảm quan tinh nhạy, ta dễ mắc sai lầm, nghĩ nhà thơ làm phức tạp những vấn đề đơn giản. Sao lại còn phải người vợ, người chồng trong thi cảnh này? Xin thưa! đó là lối “bẻ ghi” điệu nghệ, cách biến đổi sáng tạo, hướng người đọc vào một điều hệ trọng khác, vào khái niệm thiên chức gia đình, để khai thác về thân phận người phụ nữ, và những đòi hỏi về giải phóng phụ nữ, bình đẳng giới - tư tưởng chủ đạo, cái đích đến của bài thơ.     

       Đã là vợ chồng trong gia đình, thì dù “luât bất thành văn” mọi công to việc lớn, vất vả nặng nhọc đương nhiên người chồng phải đảm nhận, vì họ vốn "chân yếu tay mềm". Thế là đã rõ cái dụng ý thâm sâu của nhà thơ không dễ nhận ra.

      Nhà thơ Nguyễn Thị Mai thường rất thành công khi đưa những thành ngữ, ca dao, thậm chí cả tiếng lóng trong ngôn ngữ đời thường hợp thi cảnh rất hiệu quả cho thơ. Ví như: “nữ nhi cửu vạn" làm tăng cái sự ngược đời, trái khoáy, việc đáng lẽ của người chồng nhưng ở đây người vợ phải gánh vác. Trừ những người chồng ích kỷ vô cảm, còn liệu ai có thể cam lòng để người vợ phải "vác khiêng hùng hục, sụn vai vẹo người". Nhưng đó lại là một thực trạng phổ biến đang diễn ra hàng ngày trong đời sống xã hội, không chỉ ở Chợ đêm Long Biên, nên công tác bình đẳng giới và những đòi hỏi bức xúc giải phóng phụ nữ phải được đặt ra ở một nước tiến bộ, văn minh .

       Đức tính nhân hậu, hiền thục, chịu thương chịu khó lam làm của người phục nữ Việt Nam vốn có đã ngàn đời được nhà thơ khai thác tôn vinh. Họ không oán thán kêu ca, muốn cho mọi sự vẹn tròn. Nặng nhọc mệt mỏi là thế, nhưng vẫn luôn nhắc nhau phải khéo léo, nhẹ nhàng tay chân,  để "giữ lành quả ngọt rau tươi ". Bởi, niềm vui  hạnh phúc của họ chỉ có thể có được khi tiếng cười đầy ắp trong mỗi bữa ăn của mọi nhà. Được vậy thì dẫu "Chị tay đen đúa, em cười nhọ nhem" cũng bõ, cũng thoả. Dù khi cuộc sống mưu sinh hàng ngày với họ thật nghiệt ngã:"Đồng công năm bảy sẻ chia/ Nẻo cơm quán trọ, nẻo về nuôi con". Đồng công là sự sống của cả gia đình họ mỗi ngày, quan trọng là thế, nhưng đồng thời "Giữ lành quả ngọt rau tươi" cũng mang lại cho họ mãn nguyện, và quan trọng chẳng kém. Có lẽ với họ, đó là “thương hiệu”, là uy tín của những “nữ nhi cửu vạn”. Nguyễn Thị Mai gây ấn tượng với người đọc bằng những chi tiết rất điển hình, ngôn ngữ giản dị nhưng tinh tế và hóm hỉnh, mà hiệu quả mang lại thật bất ngờ. Người phụ nữ thường được tạo hoá ban cho đôi bàn tay đẹp " búp măng" và nụ cười " duyên" quyến rũ. Chị lại nhắm vào những ưu thế của cái đẹp riêng có trời cho cần được bảo vệ, giữ gìn ấy để khai thác. Với công việc nặng nhọc vất vả của họ phải làm thì gìn giữ cái đẹp là việc bất thi. Buộc phải chấp nhận “chị tay đen đúa, em cười nhọ nhem”, đó là sự phát hiện tìm tòi, cách biểu cảm sáng tạo độc đáo làm xa xót, xúc động trái tim người đọc. Có nỗi buồn khổ nào hơn với phụ nữ khi cái đẹp bị che khuất, biến dạng. Nhưng cao hơn hết với họ là tình yêu dành cho con cái và hạnh phúc gia đình. Biết cái đẹp bị phôi phai, sự nuối tiếc lớn nhất của đời người phụ nữ, họ vẫn lạc quan yêu đời dù nụ cười"nhọ nhem"và tay ngà đen đúa”. Những thân phận, những con người như thế lẽ ra phai được trân trọng tôn vinh, trái lại những kẻ vô cảm, ô trọc lại cậy tiền, coi thường kinh rẻ họ, đó là sự bất bình đẳng tệ hại nhất.

       Chắc những "nữ nhi cửu vạn" cảm động lắm nếu khi biết có một bài thơ được giải cao của một cuộc thi lớn viết để sẻ chia đề cao và tôn vinh họ. Rồi những hình ảnh: mồ hôi, sương muối ố hoen, buốt lưng cửu vạn... Bao nhiêu gian nan vất vả được đẩy mâu thuẫn đến tận cùng ở Chợ đêm Long Biên, càng xót xa với thân phận của người phụ nữ, những con người cần được cảm thông nâng đỡ sẻ chia, cần những thiết chế tiến bộ của Đảng và nhà nước để giải phóng họ. Bởi " vùng không ngủ " nằm trong lòng một thủ đô được phong tặng danh hiệu “hoà bình”, văn minh, hoa lệ nhưng cũng còn chứa đựng nhiều nghịch lý: ở sự phân cực giàu nghèo vô lối, ở thói hành xử bất bình đẳng giữa con người với con người. Chính vì thế khổ kết bài thơ không khép lại mà lại được mở ra với nhiều chiều suy ngẫm:

Chợ trăng đêm khuyết đêm tròn

Khiêng sương vác gió cũng mòn hai vai

Bữa ngon, hiểu được mấy ai

Chỉ cây cầu biết,

                           thở dài với sông

      Chợ đêm Long Biên, bài thơ được dừng lại bằng những câu thơ bâng khuâng, biến ảo nhiều liên tưởng. Những phiên chợ như vốn có, như tự nhiên trời đất sinh ra cho con người, vì con người. Nó được nối tiếp, sự lặp lại đêm đêm, đêm này qua đêm khác, tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác tưởng như chẳng đổi thay gì. Vẫn những “người vợ”, những “nữ nhi cửu vạn”- những phận người mong manh như sương gió, như vầng trăng khi tỏ khi mờ, khi khuyết khi tròn. Bằng những cung bậc diễn biến tâm lý, tình cảm và những chi tiết hành động được mã hoá vi diệu trong vỏ bọc ngôn từ. Đã làm ta xúc động thấm thía, tìm được sự đồng điệu sẻ chia, để miễn dịch được với căn bệnh thờ ơ, vô cảm. Sự vô cảm bi thảm đến mức cả cây cầu sang chợ vô tri cũng phải buông xuống dòng sông tiếng thở dài thế sự.

Cúc Phương, ngày 04.6.2012

                                                                    Lâm Xuân Vi

Đ/C:Hội VHNT Ninh Bình

xuanlamvi@yahoo.com